เมื่อบริษัทจ่ายค่าบริการ ค่าเช่า ค่าขนส่ง หรือค่าจ้างทำของ ผู้จ่ายมีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่ายตามอัตราของเงินได้แต่ละประเภท ออกหนังสือรับรองตามมาตรา 50 ทวิ ให้ผู้รับ และนำส่งด้วยแบบ ภ.ง.ด.3 หรือ ภ.ง.ด.53 ภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดไป บทความนี้สรุปกติกาที่ฝ่ายบัญชีใช้ทุกเดือน และรายการที่ระบบ ERP ต้องทำให้ได้โดยไม่ต้องทำมือ
Thai companies must withhold tax on most service, rent, transport and professional-fee payments, issue a 50 Tawi certificate to the payee, and file PND 3 (individual payees) or PND 53 (corporate payees) by the 7th of the following month (later when e-filing). This guide lists the common rates and what an ERP has to automate: rate by income type, certificate numbering, monthly return totals and the filing file.
ใครต้องหัก และหักเมื่อไร
นิติบุคคลที่จ่ายเงินได้พึงประเมินบางประเภทให้ผู้รับที่อยู่ในประเทศไทย มีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่ายในวันที่จ่ายเงิน (ไม่ใช่วันที่ได้รับใบแจ้งหนี้) โดยทั่วไปใช้กับการจ่ายตั้งแต่ 1,000 บาทขึ้นไปต่อครั้ง หรือกรณีสัญญาที่ยอดรวมถึง 1,000 บาทแม้จ่ายเป็นงวดย่อย ผู้จ่ายเป็นผู้รับผิดชอบนำส่ง หากหักขาดหรือไม่หัก ผู้จ่ายต้องรับผิดในภาษีนั้นพร้อมเงินเพิ่ม
อัตราที่พบบ่อยในบริษัทการค้าและโรงงาน
| ประเภทเงินได้ | ผู้รับเป็นนิติบุคคล | ผู้รับเป็นบุคคลธรรมดา | แบบที่ใช้ |
|---|---|---|---|
| ค่าบริการ ค่าจ้างทำของ ค่าซ่อม | 3% | 3% | ภ.ง.ด.53 / ภ.ง.ด.3 |
| ค่าวิชาชีพอิสระ เช่น สอบบัญชี กฎหมาย | 3% | 3% | ภ.ง.ด.53 / ภ.ง.ด.3 |
| ค่าเช่าอสังหาริมทรัพย์และสังหาริมทรัพย์ | 5% | 5% | ภ.ง.ด.53 / ภ.ง.ด.3 |
| ค่าโฆษณา | 2% | 2% | ภ.ง.ด.53 / ภ.ง.ด.3 |
| ค่าขนส่ง (ไม่ใช่ขนส่งสาธารณะ) | 1% | 1% | ภ.ง.ด.53 / ภ.ง.ด.3 |
| เงินปันผล | 10% | 10% | ภ.ง.ด.2 |
| ดอกเบี้ยจ่ายให้นิติบุคคล | 1% | 15% | ภ.ง.ด.53 / ภ.ง.ด.2 |
| เงินเดือน ค่าจ้างพนักงาน | - | ตามอัตราก้าวหน้า | ภ.ง.ด.1 |
อัตราข้างต้นเป็นกรณีทั่วไป เงินได้บางประเภทมีอัตราพิเศษหรือยกเว้น และการจ่ายให้ผู้รับในต่างประเทศใช้แบบ ภ.ง.ด.54 กับอัตราตามอนุสัญญาภาษีซ้อน
กำหนดเวลาที่ฝ่ายบัญชีต้องจำ
- ออกหนังสือรับรอง 50 ทวิ ให้ผู้รับเงินทันทีที่หัก (ภายในวันที่จ่าย) ต้นฉบับให้ผู้รับ สำเนาเก็บไว้ไม่น้อยกว่า 5 ปี
- ยื่นแบบ ภ.ง.ด.1 ภ.ง.ด.3 ภ.ง.ด.53 พร้อมนำส่งภาษี ภายในวันที่ 7 ของเดือนถัดจากเดือนที่จ่าย หากยื่นผ่านระบบ e-Filing ของกรมสรรพากรได้รับขยายเวลาเพิ่มอีก 8 วันตามประกาศที่ต่ออายุเป็นคราว ๆ
- ยื่นล่าช้า มีค่าปรับอาญาต่อแบบ และเงินเพิ่มร้อยละ 1.5 ต่อเดือนของภาษีที่นำส่งช้า
- e-Withholding Tax ผ่านธนาคารเป็นทางเลือก ผู้จ่ายไม่ต้องออกหนังสือรับรองและไม่ต้องยื่นแบบเอง แต่ต้องตั้งค่ากับธนาคารและผู้รับเงินต้องยอมรับ
สิ่งที่ระบบ ERP ต้องทำให้ได้
ความผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุดไม่ใช่เรื่องอัตรา แต่คือยอดในแบบไม่ตรงกับบัญชี เพราะหนังสือรับรองออกจากโปรแกรมหนึ่ง สมุดรายวันอยู่อีกโปรแกรมหนึ่ง และแบบยื่นทำใน Excel ระบบที่ดีต้องให้ทั้งสามอย่างเกิดจากรายการจ่ายเดียวกัน
- กำหนดประเภทเงินได้และอัตราไว้ที่ผู้ขายหรือที่รายการค่าใช้จ่าย ระบบคำนวณภาษีให้ตอนบันทึกการจ่าย ไม่ใช่ให้ผู้ใช้พิมพ์ตัวเลขเอง
- หนังสือรับรอง 50 ทวิ ออกจากรายการจ่ายโดยตรง เลขที่ต่อเนื่อง พิมพ์ซ้ำได้ และระบุลำดับที่ในแบบ
- ยอดรวมประจำเดือนแยก ภ.ง.ด.1 ภ.ง.ด.3 ภ.ง.ด.53 ออกเป็นรายงานและไฟล์ที่นำไปยื่นออนไลน์ได้โดยไม่ต้องคีย์ใหม่
- บัญชีภาษีหัก ณ ที่จ่ายค้างนำส่งในงบทดลองต้องเท่ากับยอดในแบบของเดือนนั้นเสมอ และกระทบยอดได้เป็นรายรายการ
- ด้านถูกหัก ณ ที่จ่าย (ลูกค้าหักเรา) ต้องบันทึกตอนรับชำระและรวบรวมเป็นเครดิตภาษีสำหรับ ภ.ง.ด.50 พร้อมแนบสำเนาหนังสือรับรอง
- ใบเสร็จรับเงินและใบกำกับภาษีต้องมีเลขประจำตัวผู้เสียภาษีและเลขสาขาของทั้งสองฝ่าย มิฉะนั้นหนังสือรับรองจะออกไม่สมบูรณ์
วิธีที่ MotionERP จัดการ
ใน MotionERP ผู้ใช้บันทึกการจ่ายรายการเดียว ระบบหักภาษีตามอัตราที่ตั้งไว้กับประเภทเงินได้ ออกหนังสือรับรอง 50 ทวิ ทันที และรวมยอดเข้าแบบ ภ.ง.ด.3 หรือ ภ.ง.ด.53 ของเดือนนั้นโดยอัตโนมัติ พร้อมเตรียมไฟล์สำหรับยื่นออนไลน์ ดูการทำงานได้ที่หน้า ระบบบัญชีและภาษีไทย และ การปิดงบ
ข้อมูล ณ ตุลาคม 2569 สรุปจากประมวลรัษฎากรและประกาศของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อใช้วางระบบงาน ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายหรือภาษีสำหรับกรณีเฉพาะ โปรดตรวจสอบประกาศล่าสุดของหน่วยงานหรือปรึกษาผู้สอบบัญชีของบริษัท
